home > thema's > wonen > eerste sociale woningbouw > schriftelijke bronnen terug
<h1>Over arbeiderswoningen</h1>
help transcriptie toelichting hulpvragen trefwoorden
Vergroot Volgende afbeelding Volgende afbeelding Volgende afbeelding


Titel:Over arbeiderswoningen
Auteur:Hel. Mercier
Herkomst:uitgever H.D. Tjeenk Willink, Haarlem
Datering:1886
Inventarisnummer:Stadsarchief Amsterdam - AA1913
Je aantekeningenPrinten
uitleg verbergen
  • klik op de knop met de = om de transcriptie te lezen (getypte versie)

  • klik op de knop met de + om de toelichting te lezen

  • klik op de knop met het ? om hulpvragen te lezen

  • klik op de knop met a-z om trefwoorden op te roepen waarmee je naar andere bronnen kunt

  • kijk in het gele vak onderin voor de basisgegevens

  • klik op de knop met de pen rechtsonder om een notitie te plaatsen

  • klik op de knop met de printer rechtsonder om de afbeelding en gegevens te printen

transcriptie verbergen

’t Was een wandeling door onzen Amsterdamschen Jordaan, door mij gemaakt onder geleide van onze voor het oogenblik nog eenige doktores, die in deze buurt op tal van plaatsen een goede bekende en een zeer welkome verschijning bleek te zijn. Men weet, of liever mijne stadgenooten weten, dat de Jordaan een groot vierkant is tusschen Lijnbaans- en Prinsengracht en tusschen Haarlemmerdijk en Leidsche gracht ingesloten. De hoofdwegen in dit vierkant, de niet onaardige grachten en de lange, smalle, en vriendelijke straaten zijn elken Amsterdammer bekend, maar minder bekend is, naar ik meen, wat zich achter deze straten verschuilt, de tallooze gangen en binnenpleintjes, waartoe veelal een poortje in de hoofdstraat toegang geeft. Is men zulk een gang ingetreden, dan gaat het hier geklemd tusschen twee zwarte muren voort, tot men op een tweeden gang stuit, die even smal, maar soms iets korter dan de eerste, een rechten hoek met dezen vormt. De vuile muren zijn aan ééne of aan beide zijden vol deuren en vensters en op- en rondziende wordt men schier achter ieder venster een vrouwen- of kindergelaat gewaar. Ook ziet men hier en daar (hoewel het pas even in den namiddag is) een brandend petroleumlampje, waarbij een armoedige gestalte over naaiwerk zit heengebogen. Treedt men de lage deur van een gelijkvloersche woning binnen, dan staat men meteen midden in het vertrek dat de woning uitmaakt en dat ongeveer de grootte heeft van wat in een burgerhuis wel spreekkamer wordt genoemd. Hoe donker het hier is kan men nagaan, als men bedenkt dat men een hoogen muur op nog geen ="oude lengtemaat; 69 cm)">el afstands tegenover zich heeft en dat het weinige daglicht, dat op die wijze door het eenige venster kan binnenvallen, door drie zwarte wanden en een dito zoldering wordt opgeslorpt. Voor het venster een tafel met drie stoelen. Daarnaast een stookplaats waaronder een kacheltje (tevens kookkachel), dit begrensd door een vooruitspringende bedstee met een donker gordijn, op twee schreden afstands aan den wand daartegenover een latafel, waarop en waaromheen eenig keukengerei – ziedaar de woning met haar inventaris. Van waterleiding, gootsteen, ="toilet">privaat, kolenhok, muurkast of tweede bedstee geen spoor, maar sporen van vocht in overvloed.
     Men meene niet dat ik hier een bijzondere woning beschrijf. ’t Is er een van duizenden; ’t is of ik één blad van een lindeboom schets. En evenmin meene men, dat hier alleen de meest verarmden, de eigenlijke paupers wonen; men treft hier de gezinnen van allerlei knappe ambachtslieden aan, van schilders, metselaars, mandemakers enz., inzonderheid van hen, die met een talrijk kroost zijn gezegend. Ook weduwen met vijf, zes, zeven kinderen vindt men hier in menigte.

trefwoorden verbergen

arbeiderswoningen
sociale woningbouw
Helena Mercier
Van der Pek
N.V. Bouwonderneming Jordaan
woonomstandigheden
gang
waterleiding
toilet

hulpvragen verbergen

  • Door welke buurt loopt mevrouw Mercier?

  • Welke informatie geeft de bron over de omgeving?

  • Welke informatie geeft de bron over het interieur van de huizen?

  • Is zo’n interieur voor deze omgeving uitzonderlijk of kenmerkend?

  • Geeft de bron informatie over de sociale positie van de mensen die zij hier aantrof?

toelichting verbergen

Dit is een stukje uit het boekje dat Helena Mercier schreef over arbeiderswoningen en de bewoners daarvan. Helena Mercier was een maatschappelijk werkster en een van de eersten die zich in Nederland met sociale woningbouw bezighield. Ze bestudeerde hoe men dit vraagstuk in andere landen aanpakte zoals Frankrijk, Duitsland en Engeland. Helena Mercier werkte o.a. met architect Van der Pek van de N.V. Bouwonderneming Jordaan.
Met een ‘burgerwoning’ bedoelt Helena Mercier een huis van iemand uit de middenklasse. Die huizen telden meerdere kamers.