home > thema's > onderwijs > vorming > schriftelijke bronnen terug
<h1>Meisjesonderwijs</h1>
help toelichting hulpvragen trefwoorden
In de jaren zestig van de negentiende eeuw ontstond er een uitgebreide discussie over het karakter en de inhoud van het onderwijs aan meisjes uit de burgerij. In het debat zijn twee extreme standpunten te onderscheiden. De meest gematigde positie werd ingenomen door degenen die van mening waren, dat bij de verbetering van het meisjesonderwijs de voorbereiding op de gezinstaak voorop stond. Talrijk zijn de verwijzingen naar het belang van goed meisjesonderwijs voor het gezinsleven en in het verlengde daarvan voor de samenleving: ´Verheft gij de vrouw dan verheft gij het huisgezin en door het huisgezin te verheffen, verheft gij de Maatschappij.´
     Het andere uiterste standpunt in het debat werd ingenomen door radicale voorstand(st)ers van emancipatie. Zij pleitten, uitgaande van de vooronderstelling dat beide seksen in principe dezelfde redelijke vermogens bezaten, voor het op gelijke voet met mannen deelnemen van vrouwen aan het maatschappelijk leven. Dit standpunt viel in deze periode slechts sporadisch te beluisteren en werd vrijwel uitsluitend door vrouwen uitgedragen.
     Tegen beide extreme standpunten bestond in Nederland weerstand. Volledige emancipatie ging de meesten veel te ver, maar ook uitsluitend op de vrouwelijke vorming gericht meisjesonderwijs ontmoette bezwaren. Deze participanten namen een middenpositie in. Alle vormen van meisjesonderwijs moesten een dubbel doel dienen: voorbereiden op zowel de gezinstaak als de uitoefening van een beroep.
     In de tweede helft van de negentiende eeuw ontstonden, mede als gevolg van de gevoerde discussie, nieuwe onderwijsmogelijkheden voor meisjes. Middelbare meisjesscholen en het meisjesvakonderwijs kregen langzamerhand hun definitieve vorm. Pleitbezorg(st)ers van gelijke rechten op onderwijs boekten enig succes: zowel de universiteit als de HBS lieten vanaf 1871 meisjes toe, tien jaar later volgde het gymnasium.

Titel:“Opvoeden met een dubbel doel. Twee eeuwen meisjesonderwijs in Nederland.“
Auteur:Mineke van Essen
Herkomst:Uitgever SUA
Datering:1990
Inventarisnummer:Amsterdam Museum M.a/Esse
Je aantekeningenPrinten
uitleg verbergen
  • klik op de knop met de + om de toelichting te lezen

  • klik op de knop met het ? om hulpvragen te lezen

  • klik op de knop met a-z om trefwoorden op te roepen waarmee je naar andere bronnen kunt

  • kijk in het gele vak onderin voor de basisgegevens

  • klik op de knop met de pen rechtsonder om een notitie te plaatsen

  • klik op de knop met de printer rechtsonder om de afbeelding en gegevens te printen

transcriptie verbergen

trefwoorden verbergen

Meisjesonderwijs
Opvoeden

hulpvragen verbergen

  • Welke informatie geeft de bron over het standpunt van de aanhangers van het gematigde standpunt inzake het belang van goed meisjesonderwijs in de negentiende eeuw?

  • Wat wilden de radicale voorstand(st)ers van emancipatie in de negentiende eeuw met het meisjesonderwijs bereiken?

  • Wat voor ´dubbel doel´ hadden de meeste mensen in de negentiende eeuw voor ogen met betrekking tot het meisjesonderwijs?

toelichting verbergen

Het boek ´Opvoeden met een dubbel doel. Twee eeuwen meisjesonderwijs in Nederland´ van Mineke van Essen gaat over de geschiedenis van het meisjesonderwijs. Daarnaast wil het boek ook bijdragen tot een beter inzicht in de huidige situatie. Meisjes en jongens hebben nu dezelfde mogelijkheden en kansen in het onderwijs, maar toch kiezen meisjes vaak andere vakkenpaketten dan jongens, volgen beroepsopleidingen die minder kansen bieden op de arbeidsmarkt en zijn ondervertegenwoordigd in de wetenschap.
Deze verschillen tussen jongens en meisjes zijn niets nieuws. Ook de discussies over de oorzaken en oplossingen zijn dat niet. De vraag bijvoorbeeld of meisjes dezelfde scholen moeten volgen als jongens, dan wel een meer op de veronderstelde vrouwelijke aanleg en belangstelling gerichte vorming horen te krijgen, kwam een eeuw geleden al aan de orde. De bron is een voorbeeld van een discussie over die vraag. Het citaat geeft informatie over de verschillende standpunten die daarover werden ingenomen in de negentiende eeuw.