home > thema's > onderwijs > wetgeving > schriftelijke bronnen terug
<h1>De lager-onderwijswet van 1889</h1>
help toelichting hulpvragen trefwoorden
Onder leiding van de anti-revolutionaire mr. Aegidius, baron Mackay werd in 1888 het eerste 'coalitie-ministerie' gevormd, een kabinet dus van de anti-liberale coalitie van katholieken en anti-revolutionairen. Mackay zorgde in 1889 voor de wijziging van de onderwijswet van 1878. Hij kreeg daarvoor ook de steun van een deel van de liberalen. Voortaan zouden ook bijzondere scholen die aan de wettelijke vereisten voldeden ca. 1/3 van hun onkosten uit de Rijkskas vergoed krijgen. Van financiële gelijkstelling tussen het openbare en bijzondere onderwijs was echter nog geen sprake: de openbare scholen werden voor het grootste deel bekostigd uit de gemeentekassen, de bijzondere niet.
Maar een principiële overwinning was bereikt, want het beginsel van subsidie aan de bijzondere scholen was wettelijk erkend. De schoolstrijd ging door tot algehele financiële gelijkstelling was verkregen, hetgeen stap voor stap bereikt werd.

Titel:Schoolstrijd en partijvorming in Nederland, Artikelen uit de (school) wet van 1889, p. 28
Auteur:Th. van Tijn
Herkomst:In: Cahiers voor geschiedenis, uitg. Meulenhoff Educatief, Amsterdam
Datering:1967
Inventarisnummer:Stadsarchief Amsterdam - 35E50
Je aantekeningenPrinten
uitleg verbergen
  • klik op de knop met de + om de toelichting te lezen

  • klik op de knop met het ? om hulpvragen te lezen

  • klik op de knop met a-z om trefwoorden op te roepen waarmee je naar andere bronnen kunt

  • kijk in het gele vak onderin voor de basisgegevens

  • klik op de knop met de pen rechtsonder om een notitie te plaatsen

  • klik op de knop met de printer rechtsonder om de afbeelding en gegevens te printen

transcriptie verbergen

trefwoorden verbergen

wetten
schoolstrijd
openbaar onderwijs
bijzonder onderwijs
Mackay, mr. Aegidius
liberaal
anti-revolutionair

hulpvragen verbergen

  • Wat is de belangrijkste boodschap van de nieuwe onderwijswet van 1889?

  • Geeft de bron ook informatie over de totstandkoming van de wet? Welke partijen steunden de wet?

toelichting verbergen

In de tweede helft van de negentiende eeuw zijn er belangrijke onderwijswetten aangenomen.
Eerst al in 1857 met de wet van J.J.L. van der Brugghen en in 1878 met de schoolwet die door minister Kappeyne van de Coppello werd ingediend en aangenomen. In 1889 werd die wet gewijzigd door de acceptatie van de wet van Mackay.
De wet van Mackay regelt de inhoud van het onderwijs (welke vakken er gegeven worden en hoeveel uren er les gegeven worden). Maar de wet is vooral bekend geworden door art. 54 bis, waarin neergelegd was dat voortaan ook de bijzondere scholen aanspraak konden maken op een financiële bijdrage van het rijk.

Th. van Tijn beschrijft in deze aflevering van de Cahiers voor Geschiedenis, het verloop van de schoolstrijd en het aandeel van de politieke partijen daarin.