home > thema's > wonen > stadsuitbreiding > schriftelijke bronnen terug
<h1>De Pijp, Van Niftrik en Kalff</h1>
help toelichting hulpvragen trefwoorden
Aan het begin van de 19de eeuw was het gebied tussen de Amstel en de Boerenwetering – ten zuiden van de oude stad – slechts dun bebouwd. Hier en daar lagen tuinderijen en veehouderijen. Ook waren er uitspanningen, waar het publiek zich op vrije dagen kwam vermaken. Langs de Zaagmolensloot – de huidige Albert Cuypstraat – was een bloeiende houtindustrie gevestigd. Overal stonden de houtzaagmolens. In dit gebied begon men rond 1870 met de eerste systematische uitbreiding van Amsterdam sinds de 17de eeuw.
De Pijp of ‘Plan YY’, waarmee het gebied aanvankelijk werd aangeduid – kwam voor het eerst voor op het uitbreidingsplan van Van Niftrik uit 1866. De eerste aanzet tot de bebouwing van het gebied werd echter gegeven door Samuel Sarphati. Beide heren hadden grootse plannen voor het gebied.  Het plan van Van Niftrik, uit 1866 kende een ruime en rijke opzet met veel groen, stervormige straten, villa’s ten zuiden van de huidige Ceintuurbaan en een station op de plaats waar nu het Sarphatipark is. Er werd echter in de gemeente forse kritiek geleverd op het plan van Van Niftrik. Naar aanleiding hiervan ontwierp Ir. J. Kalff, directeur van de Dienst der Publieke Werken, in 1876 een nieuw uitbreidingsplan dat veel pragmatischer van opzet was. Geen stervormige stratenpatronen meer, maar lange rechte banen die doorgaans de bestaande paden en sloten volgden. Kalff introduceerde het idee van ‘Wijk YY’ als arbeidersbuurt. Zijn plan maakte bovendien de weg vrij voor particuliere ondernemers. De goedkoopste methode voor bebouwing kreeg de voorkeur: de bestaande verkavelingen werden grotendeels aangehouden en de belangrijke Zaagmolensloot bleef bestaan. Uiteindelijk werd deze sloot toch gedempt. Als laatste gedeelte van de ‘Oude Pijp’ werd hier rond 1891 de Albert Cuypstraat aangelegd.


Titel:Wandeling 13: De Pijp, Van Niftrik en Kalff
Herkomst:In : D‘Ailly’s Historische Gids van Amsterdam, 5e druk, Amsterdam 1992.
Datering:1992
Je aantekeningenPrinten
uitleg verbergen
  • klik op de knop met de + om de toelichting te lezen

  • klik op de knop met het ? om hulpvragen te lezen

  • klik op de knop met a-z om trefwoorden op te roepen waarmee je naar andere bronnen kunt

  • kijk in het gele vak onderin voor de basisgegevens

  • klik op de knop met de pen rechtsonder om een notitie te plaatsen

  • klik op de knop met de printer rechtsonder om de afbeelding en gegevens te printen

transcriptie verbergen

trefwoorden verbergen

De Pijp
Kalff
Van Niftrik
Zaagmolensloot
Albert Cuypstraat

hulpvragen verbergen

  • Geeft de bron informatie wat met “De Pijp” wordt bedoeld?

  • In wat voor soort omgeving werd de stadsuitbreiding gepland?

  • Voor welke bewoners werd de buurt uiteindelijk gebouwd?

toelichting verbergen

Deze tekst over De Pijp, Van Niftrik en Kalff is een samenvatting van de tekst bij wandeling 13 (De Pijp) in D’Ailly’s Historische Gids van Amsterdam, 5e druk, 1992.

De historicus D'Ailly schreef de eerste historische gids in 1929.
Sindsdien is de gids een paar keer opnieuw uitgebracht. In een aantal wandelingen beschreef hij de bewoningsgeschiedenis van de stad. De eerste gids van D 'Ailly staast nog altijd bekend om z'n hoge kwaliteit en volledigheid. Het wordt door veel mensen als naslagwerk over de geschiedenis van Amsterdam gebruikt.