home > thema's > hygiŽne > stadsreiniging & riolering > schriftelijke bronnen terug
<h1>Op weg naar het begin; nieuwe hygiŽnische inzichten</h1>
help toelichting hulpvragen trefwoorden
Het gemeentebestuur en de nieuwe hygiënische inzichten
In het voorafgaande is naar voren gekomen dat luchtverontreiniging door afval reeds omstreeks 1850 als een oorzaak van ziekten werd gezien. Daarnaast ging men ook verontreiniging van de bodem door vuil en uitwerpselen als nadelig voor de volksgezondheid beschouwen. De grote theoreticus van deze bodemtheorie, Von Pettenkofer, was in de jaren zeventig waarschijnlijk wel een van de meest geciteerde gezondheidsautoriteiten in de Amsterdamse raad.
In 1860 begint in de Plaatselijke Commissie van Geneeskundig Toevoorzigt der gemeente Amsterdam kritiek te rijzen op de verregaande onzindelijkheid van grachten en straten, welke klachten in 1865 worden overgenomen door een nieuw ingestelde Gezondheids-Commissie.
Deze was samengesteld uit drie raadsleden, een jurist, een natuurkundige, drie artsen, twee scheikundigen, een bouwkundige en een veearts. Haar taak was uitgebreider dan die van haar voorgangster. Zij mocht burgemeester, wethouders en raad gevraagd, maar ook ongevraagd adviseren over de gezondheidspolitiek. Zij moest daarbij haar aandacht vooral vestigen op: de kwaliteit der levensmiddelen; de toestand der abattoirs; de prostitutie; 'den aanleg van riolen, den afvoer en het verzamelen van vuilnis en meststoffen'; 'het aanleggen en verbeteren van straten, grachten, singels en pleinen, uit het oogpunt der gezondheid'; de inrichting van fabrieken, werkplaatsen, magazijnen en opslagruimten, met betrekking tot de openbare gezondheid en die der werklieden; het bouwen, onderhouden en overeenkomstig de gezondheidsleer inrichten van woningen en andere gebouwen.
De gezondheidscommissie zou met haar adviezen en studies en het feit dat zij gezaghebbende artsen-hygiënisten telde als G.A.N. Allebé, J. Penn, I. Teixeira de Mattos en A.H. Israëls, alsmede een beroemd bouwkundige als C. Outshoorn, een niet onbelangrijke invloed op het beleid uitoefenen. Penn en Teixeira de Mattos waren daarbij actieve raadsleden, wat het gezag der commissie vergrootte.

Titel:Op weg naar het begin; nieuwe hygiŽnische inzichten
Auteur:Dedalo Carasso
Herkomst:uit: Ons Amsterdam, jaargang 29, nummer 9, p. 257 en 258
Datering:1977
Je aantekeningenPrinten
uitleg verbergen
  • klik op de knop met de + om de toelichting te lezen

  • klik op de knop met het ? om hulpvragen te lezen

  • klik op de knop met a-z om trefwoorden op te roepen waarmee je naar andere bronnen kunt

  • kijk in het gele vak onderin voor de basisgegevens

  • klik op de knop met de pen rechtsonder om een notitie te plaatsen

  • klik op de knop met de printer rechtsonder om de afbeelding en gegevens te printen

transcriptie verbergen

trefwoorden verbergen

afvalstoffen
gezondheid
geneeskunde
gezondheidscommissie
riolering
gemeenteraad

hulpvragen verbergen

  • Wat wordt er bedoeld met de 'bodemtheorie'?

  • De bron geeft een aantal redenen waarom de Gezondheidscommissie meer invloed had dan haar voorgangster. Welke redenen zijn dat?

  • De bron schetst het takenpakket van de Gezondheidscommissie. Wat vind je van dit takenpakket?

  • Tegenwoordig regelt de ARBO-wet de arbeidsomstandigheden op het werk. Met welk deel van het takenpakket van de Gezondheidscommissie komt dit overeen?

  • Bekijk ook de onbewoonbaarverklaring. Met welk deel uit het takenpakket heeft dit te maken?

toelichting verbergen

In 1977 verschijnt een themanummer van het maandblad 'Ons Amsterdam' over de stadsreiniging, naar aanleiding van het honderdjarig bestaan van deze gemeentelijke dienst.
Dedalo Carasso beschrijft in zijn artikel de weg naar de start van de stadsreiniging in de 19de eeuw.

In 1875 was Amsterdam een vieze stad; de vervuiling was een veelbesproken thema. Allerlei partijen zochten naar oplossingen.