home > thema's > hygiŽne > stadsreiniging & riolering > schriftelijke bronnen terug
<h1>Op weg naar het begin; Wie zorgt voor wat?</h1>
help toelichting hulpvragen trefwoorden
Wie zorgt voor wat? Omstreeks 1875 liepen gemeentelijke en particuliere reinigingsactiviteiten door elkaar. De bewoners van de stad waren verplicht de openbare weg voor hun pand tot aan het midden van de straat of tot aan de wallekant te reinigen. Woonden zij op een plein dan gold het voorschrift tot vijf meter van de gevel.
De Maatschappij voor den Werkenden Stand nam dit desgewenst tegen betaling over. Bij abonnement veegde zij ook de omgeving van gemeentelijke gebouwen. Zij reinigde zinkputten en zinkkuilen van de gemeente, besproeide de Dam, schrobde de Zeevismarkt en ruimde sneeuw. De maatschappij voor landbouw haalde haardas en vuilnis op, plaatste en onderhield een deel der openbare secreten en urionoirs (de gemeente droeg ook zorg voor een aantal), zij ledigde beerkuilen en verzamelde en verwijderde het afval der vilderijen en de openbare groente- en vismarkten. De maatschappij had formeel het alleenrecht op het verzamelen van faecaliën. Er waren echter nogal wat particulieren die daarin actief waren, terwijl de Gemeente over de faecaliën uit de Liernurleidingen en de wisseltonnen beschikte. Puin werd door Publieke Werken opgehaald, terwijl deze dienst zich eveneens bewoog op het gebied van het schoonmaken van bruggen, goten en riolen en, zoals gezegd, het uitbaggeren der grachten, wat tevens het opvissen van drijvend vuil betekende.





Titel:Op weg naar het begin; reiniging en stadsreiniging in de 19e eeuw; Wie zorgt voor wat?
Auteur:Dedalo Carasso
Herkomst:uit: Ons Amsterdam, jaargang 29, nummer 9, p. 268
Datering:1977
Je aantekeningenPrinten
uitleg verbergen
  • klik op de knop met de + om de toelichting te lezen

  • klik op de knop met het ? om hulpvragen te lezen

  • klik op de knop met a-z om trefwoorden op te roepen waarmee je naar andere bronnen kunt

  • kijk in het gele vak onderin voor de basisgegevens

  • klik op de knop met de pen rechtsonder om een notitie te plaatsen

  • klik op de knop met de printer rechtsonder om de afbeelding en gegevens te printen

transcriptie verbergen

trefwoorden verbergen

stadsreiniging
straatvegen
beerputstelsel
tonnenstelsel
Liernurstelsel
afvalstoffen

hulpvragen verbergen

  • Wat kon een inwoner van Amsterdam rond 1875 doen, wanneer hij geen zin had om zijn eigen stoep schoon te houden?

  • Welke informatie geeft de bron over de verhouding tussen initiatief van particulieren en van de gemeente op het gebied van de stadsreiniging?

  • Bekijk ook het schilderij met de straatvegers: werd dit door particulieren of door de gemeente verzorgd rond 1875?

toelichting verbergen

In 1977 verschijnt een themanummer van het maandblad 'Ons Amsterdam'over de stadsreiniging, naar aanleiding van het honderdjarig bestaan van deze gemeentelijke dienst.
Dedalo Carasso beschrijft in zijn artikel de weg naar de start van de stadsreiniging in de 19de eeuw.

In 1875 was Amsterdam een vieze stad; de vervuiling was een veelbesproken thema. Allerlei partijen zochten naar oplossingen.